ԽԱՆԱՍՈՐԻ ԱՐՇԱՎԱՆՔ, 25-27 ՀՈՒԼԻՍԻ 1897 ԹՎԱԿԱՆԻ

ԽԱՆԱՍՈՐԻ ԱՐՇԱՎԱՆՔ | 25-27 ՀՈՒԼԻՍԻ 1897 ԹՎԱԿԱՆԻ

Խանասորի արշավանք

Խանասորի Արշավանքը հարձակում էր քրդական մազրիկ ցեղախումբին վրահայ ազատամարտիկների կողմից հուլիս 25, 1897 թվին։ Նա կազմակերպվել ու կատարել էր Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությունը։ Հայ ֆետայիները հաղթանակն ապահովել են և մազրիկ ցեղախումբին ազդեցումթյունը շրջանում ջնջվել է։

ԿՄՆԱՆ ԱՐԴՅՈՔ ԱՐԾՎԱԲԵՐ ՎԱՆՔԻ ԳՈՆԵ ՓԼԱՏԱԿՆԵՐԸ

ԿՄՆԱՆ ԱՐԴՅՈՔ ԱՐԾՎԱԲԵՐ ՎԱՆՔԻ ԳՈՆԵ ՓԼԱՏԱԿՆԵՐԸ

Եկեղեցաճարտարապետ- ական գեղանի ու վերերկրային հորինվածքները դարեր շարունակ զարդարել են պատմական Հայաստանը:  Բարձրադիր վայրերում կառուցված համալիրները, հոգևոր կենտրոններն ու սրբատեղիները հորինված են այնպիսի տաղանդով, որ կարծես դրանք փորված են ժայռի մեջ, ձուլված բնությանն ու երկնքին, կամ էլ թե չէ հենց երկնքից է իջեցվել ու դրվել ի վերուստ  նախասահմանված տեղում:

Քաղաքներ ենք ունեցել հազար ու մի եկեղեցիներով զարդարված, որոնց մնացորդներն ու ավերակները  այսօր էլ ուխտավորին հաղորդում են հիացմունք ու խոնարհում:

ՀԱՅ ԼՈՒՍԱՆԿԱՐԻՉՆԵՐԸ ՕՍՄԱՆՅԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ

ՀԱՅ ԼՈՒՍԱՆԿԱՐԻՉՆԵՐԸ ՕՍՄԱՆՅԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ

Օսմանյան կայսրությունը 16-17-րդ դարերում հասել էր իր հզորացման գագաթնակերտին՝ նվաճելով տարածքներ արեւելքից ու արեւմուտքից, հյուսիսից ու հարավից: Նվաճված տարածքների վրա ապրող բնակչության ողջ կարողությունը թե տնտեսական եւ թե հոգեւոր յուրացրել էր: Եթե չլիներին գերիշխանության ներքո գտնվող ժողովուրդենրի բարձր մշակութային զարգացվածությունը դժվար թե կայսրությունը այդքան կարճ ժամանակահատվածում կկարողանար հասնել նման մեծ ձեռքբերումների: Գաղութացված ժողովուրդներից հատակաեպես մեծ է եղել հայերի վաստակը: Կայսրությունում հայերի ունեցած դերը նշանակալի էր թե արվեստի, թե արհեստների զարգացմանը, գրականության, պատմության, բժշկության եւ համարյա բոլոր բնագավառներում:

ԲԵՐԴԱԿ (ԹՈՒՆՋԵԼԻ-ԴԵՐՍԻՄ)

ԲԵՐԴԱԿ (ԹՈՒՆՋԵԼԻ-ԴԵՐՍԻՄ)

Բերդակի հնագույն պատմության վերաբերյալ մեզ հասած տեղեկությունները շատ ժլատ են: Հայտնի է միայն, որ նախկին բնակատեղին կառուցված է եղել Բերդակ ամրոցիլանջերին: Ինչպես երեւում է Բերդեկի շրջակա մյուս բնակավայրերը ուսումնասիրելիս, շրջանը առաջին անգամ բնակեցվել է ուրարտացիների կողմից: Ապա այննվաճվել մուշկերի, մեդիացիների, պարսիկների, Կապադովկիայի թագավորության, Հայկական թագավորության, հռոմեացիների եւ բյուզանդացիների կողմից:

ԱՅՆԹԱՓ, ԱԴԱՆԱՅԻ ՆԱՀԱՆԳ, ԿՈԶԱՆԻ ՍԱՆՋԱԿ /ՍԻՍ/

05.05.2010_01

Լեռնային Կիլիկիայի հայաբնակ խոշորագույն բնակավայրերից մեկն էր հայաշատ  Հաճըն քաղաքը: Այն  ընկած  է Տավրոսի լեռների գրկում՝  Քերմես լեռան լանջին: Գեղատեսիլ լեռնային բնաշխարհ ունի Հաճընը,  հաճելի աչք շոյող, որի պատճառով էլ ստացել է Հաճըն անվանումը:  Հաջընը ընկած է Մարաշից մոտավորապես 90 կմ հյուսիսարեւմուտք:

Երբեմնի բերրի ու շենաշատ Հաճընը հարուստ էր եկեղեցիներով ու վանքերով, որոնց առընթեր գործում էին հայկական դապրոցներ ու վարժարաններ: Հաճընն ունեցել է շուրջ35 000 բնակիչ, 9 դպրոց,  ամերիկյան քոլեջ, 3 եկեղեցի, 3 վանքեր, 12ջրաղաց:

ԱԴԱԲԱԶԱՐ

18.05.2010_01

Ատաբազարը կամ Ադաբազարը  եղել է Նիկոմիդիայի կամ Իզմիթի գլխավոր քաղաքը։ Փոքր Ասիա թերակղզու հյուսիս-արեւմտյան մասում։ Քաղաքը իր ժամանակին հիմնվել է կղզու վրա եւ ունեցել է շատ աշխույժ շուկա, որի պատճառով էլ թուրքերը այն անվանել են Ատաբազար, այսինքն՝ կղզու շուկա /ատա-ադա՝ «կղզի» եւ բազար՝ «շուկա», բառերի զուգակցումից/։

Ադաբազարը համարվում էր հայ բնակչության կենտրոնական գավառներից մեկը, որտեղ, համաձայն Օսմանյան ազգաբնակչության մարդահամարի  ապրում էին 17.000 հայեր:

ԿՈՂՈԲԵՐԴ–ՔԵՂԻ-ԲԻՆԳՅՈԼ /ԽՈՐՁՅԱՆԻ ԳԱՎԱՌ ԾՈՓՔ ՆԱՀԱՆԳ -ՃԱՊԱՂՋՈՒՐ/

ՔԵՂԻ | Ավերակ հայկական եկեղեցի

Քեղին ընկած է Արածանիի (Արեւելյան Եփրատ) աջակողմյան վտակ Քղի գետի աջ ափին, որով եւ բաժանված է երկու մասի: Գավառը շրջապատված է բարձրաբերձ  լեռներով, իսկ քաղաքը  ընկած  է գեղատեսիլ լեռնալանջի վրա: Քեղիի շրջանը համապատասխանում է Մեծ Հայքի Չորրորդ Հայք աշխարհի Խորձյան գավառին: XVI— XX դարերում այդ գավառի տարածքը կազմում էր Էրզրումի նահանգի Էրզրումի գավառի Քեղիի գավառակը, որի կենտրոնը Քեղին էր։

ԴԵՐՍԻՄ

ԴԵՐՍԻՄ

Հայոց պատմական Ծոփք նահանգի մաս կազմող Դերսիմը գտնվում է Վանա լճից հյուսիս-արեւմուտք, հյուսիսից` Երզնկան հարավից` Խարբերդը արեւելքից` Բինգյոլ-Մուշը եւ արեւմուտքից` Սեբաստիան: Երեք կողմից շրջապատված է Եփրատ գետով:

Հայկական բազմաթիվ աղբյուրների համաձայն` Դերսիմի հյուսիսում` պատմական Եկեղյաց գավառում էին գտնվում հայոց հեթանոսական կրոնի` Արամազդի, Անահիտի ու Միհրի մեհյանները: Շրջանը քեմալական իշխանության օրոք վերանվանվեց Թունչելի:

ԵՐԶՆԿԱ

ԵՐԶՆԿԱ

Երզնկան Արեւմտյան Հայաստանի հնագույն եւ գեղեցիկ քաղաքներից մեկն է, այն ընկած է Դերսիմի հյուսիսային կողմում: Տարբեր Ժամանակներում այն կոչվել է նաեւ Երեզ, Երիզա կամ Երիզավան, իսկ թուրքական տիրապետության շրջանում՝ Երզինգան, Երզինգյան, Երզինջան եւ այլն:
Երզնկան մտնում էր Մեծ Հայքի Տայք աշխարամասի մեջ /նախկին անվամբ Մամախաթուն/: Այստեղ էր գտնվում հեթանոսական աստվածուհի Անահիտի գլխավոր տաճարը, որը հետագայում քանդելով նույն տեղում կառուցում են Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին: Այս հայտնի տաճարում էր գտնվում նաեւ Անահիտի ոսկեձույլ արձանը, որը հափշտակվել ու իբրեւ ավար Հռոմ է տարել Անտոնիոս զորավարը ք. ա. 30 թ. :

ԱՐԱԲԿԻՐ

14.05.2010_01

Արաբկիր, Արաբկեր, Արաբրակես, Արաբրակնուա, Արապկեր, Արապկիր, Արապրասեզ, Արապրաքեն, Արարոքա քաղաք, Արափեր, Արափիր, Արափկիր, Արեպքեր, Արեպքիր-Քաղաք Փոքր Հայքի Երկրորդ Հայք պրովինցիայում, Մալաթիայից մոտ 30 կմ հս, Ցաղմուր լեռան հյուսիսարեւելյան կողմում, Եփրատի աջակողմյան վտակ Արաբկիրի օժանդակ Անկոյի ջուր գետի (հնում Ոսկի գետ) աջ կողմում:

Powered by WordPress | Free WordPress News Theme by Free WordPress Themes | Thanks to Premium Themes and WordPress 3 Themes